SOK Z CZARNEGO BZU – właściwości, zastosowanie, przepisy

NASZ EKSPERT: Agnieszka Szarata, technik farmacji


CZARNY BEZ  BYŁ STOSOWANY I DOCENIONY JUŻ W STAROŻYTNOŚCI PRZEZ JEDNEGO Z NAJBARDZIEJ ZNANYCH LEKARZY HIPOKRATESA. WYKORZYSTYWANO GO GŁÓWNIE NA RÓŻNEGO TYPU OPARZENIA. OPISANE ZOSTAŁY TAKŻE JEGO DZIAŁANIA NA POBUDZENIE LAKTACJI ORAZ W LECZENIU CUKRZYCY. STOSOWANY BYŁ JAKO NATURALNY ANTYBIOTYK. JEDNAK NAJBARDZIEJ ZNANE JEST DZIAŁANIE PRZY PRZEZIĘBIENIACH. JEST UWAŻANY ZA NAJSTARSZĄ  Z ROŚLIN LECZNICZYCH. 

Czarny bez czyli Sambucus nigra L. z rodziny Adoxaceae – piżmaczkowatych jest rośliną leczniczą, kosmetyczną, jadalną oraz ozdobną. W Polsce można go spotkać w parkach, zaroślach, w lasach, przydrożach oraz  w ogrodach. Najczęściej używanymi surowcami zielarskim są dojrzałe owoce (Fructus sambuci) oraz kwiaty (Flos sambuci). Owoce są to małe czarnoczerwone kulki przypominające jagody z czerwonym sokiem oraz małymi pestkami. Kwiaty koloru białego rosną w baldachimach na krzakach.

ZATRUCIE

Jedząc surowe owoce lub kwiaty czarnego bzu może dojść do zatrucia. Mogą wystąpić wówczas takie objawy jak:
•     bóle, zawroty głowy,
•     wymioty, osłabienie,
•     biegunka,
•     przyśpieszone tętno,
•     problemy z oddychanie a nawet duszności.
Jeśli osoba zjadła nieprzetworzone owoce czarnego bzu należy sprowokować wymioty i konieczne wezwać lekarza.

WŁAŚCIWOŚCI

Czarny bez jest znany w Polsce, ale nie doceniany, a warto wiedzieć, że jest rośliną bardzo bogatą w różnego rodzaju związki. W kwiatach występują flawonoidy, kwasy wielofenolowe, kwasy organiczne, garbniki, ślady olejków eterycznych, sole mineralne. Z kolei w owocach znajdziemy cukry redukujące, pektyny, garbniki, kwasy wielofenolowe, kwasy organiczne, witaminy z grupy B, witaminę C, karotenoidy oraz sole mineralne. Wiele wyników badań przeprowadzonych przez naukowców na całym świecie potwierdzają działanie:
•     napotne i wykrztuśne,
•     przeciwwirusowe,
•     antybakteryjne na szczep H. Pylori, Strepsococcus pyogenes,
•     moczopędne i odtruwające,
•     przy przeziębieniach,
•     przeciwgorączkowe i przeciwzapalnie,
•     przeczyszczające,
•     pobudzające na odporność,
•     przy bólach reumatycznych i migrenowych,
•     obniżające na ciśnienie krwi,
•     przeciwulteniające,
•     przy bólach miesiączkowych  (w połączeniu z rumiankiem).

ZASTOSOWANIE

Czarny bez oczywiście największe zastosowanie ma w preparatach dostępnych w aptece ale również w kosmetyce i dermatologii:
•     w preparatach na przeziębienie (skraca czas choroby) oraz wykrztuśnych,
•     w preparatach odchudzających oraz na celluit,
•     w preparatach na drogi moczowe,
•     na zaparcia,
•     w płukankach przy stanach zapalnych jamy ustnej,
•     w preparatach do pielęgnacji skóry.

Można znaleźć w sklepach również dżemy, kisiele, konfitury oraz wina z czarnego bzu. We Włoszech znany jest likier ziołowo-anyżkowo-owocowy pod nazwą Samuca.

DLA KOGO SOK Z CZARNEGO BZU?

Sok z czarnego bzu polecany jest przede wszystkim dla kobiet w ciąży przy przeziębieniu i wzmocnieniu odporności,  dla karmiących piersią, oraz dla dzieci (jak podają różne źródła) od 1 lub 3 roku życia. Według badań nie ma przeciwwskazań do spożywania soku z czarnego bzu. Mogą stosować go wszyscy, ale jak we wszystkim – należy zachować umiar.

KIEDY ZBIERAĆ CZARNY BEZ?

Czarny bez kwitnie w zależności od gatunku na przełomie maja i czerwca. Należy znaleźć miejsce z dala od tras drogowych i zanieczyszczeń i w piękny słoneczny dzień przystąpić do zbioru ścinając całe baldachimy kwiatów. Następnie należy je wyłożyć cienką warstwą na pergaminie w suchym i przewiewnym miejscu. Dobrze wysuszone kwiaty przybierają biało żółtawą barwę.
Dojrzałe owoce w kolorze ciemnego fioletu zbieramy w sierpniu oraz wrześniu po deszczu ale w słoneczny dzień.

PRZEPISY

Zrobienie samodzielnie soku z czarnego bzu jest bardzo proste i nie wymaga specjalnych przygotowań. Ważne jest natomiast, żeby posiadać bez ze znanych i niezanieczyszczonych źródeł, ponieważ tylko wtedy zrobienie takiego soku samodzielnie ma sens.

Sok z kwiatów:
Kwiaty zalewamy wrzątkiem i odstawiamy na około 12 godzin, można też zostawić je na noc w chłodne miejsce. Następnie odcedzamy przez gazę dodajemy cukier i sok z cytryny, mieszany i gotujemy aż cukier się całkowicie rozpuści. Doprowadzamy do wrzenia i przelewamy do wcześniej wyparzonych butelek lub słoików. Po ostygnięciu odwracamy do góry dnem. Przechowywać go należy w lodówce do kilku dni lub można zapasteryzować. Najlepiej spożywać go w okresie chorobowym w celu wzmocnienia odporności codziennie po łyżce a w okresie zachorowania 2 x dziennie po łyżce. Można go dodawać również do herbaty.

Napar z kwiatów:
Łyżkę kwiatów zalewamy szklanką gorącej wody, zostawiamy pod przykryciem na 15 minut, przecedzamy i popijamy 4 razy dziennie po szklance przy przeziębieniach
.

Odwar z owoców:
2 łyżki owoców zalewamy szklanką wody i podgrzewamy i gotujemy przez 5 min i odstawiamy a następnie przecedzamy. Stosujemy przy problemach z układem moczowym i problemach reumatycznych.

Sok z owoców:
Owoce miksujemy, przecieramy przez sito, dodajemy cukier ( 30 dag na litr), przelewamy do wcześniej przygotowanych butelek i pasteryzujemy. Popijamy 2- 3 razy dziennie po 15 ml przy grypie, przeziębieniach, nerwobólach.

Powidła:
Owoce gotujemy razem z miodem do momentu zgęstnienia.

Woda bzowa:
Do pojemnika dodać kwiaty bzu, ubić je i zalać 2 litrami gotującej się wody. Po ostudzeniu dodać 75 gramów czystego spirytusu, przykryć gazą i odstawić na kilka godzin w ciepłe miejsce. Następnie przecedzić , przelać do butelek i szczelnie zamknąć. Tak przygotowany kosmetyk stosuję się do oczyszczania i pielęgnacji twarzy oraz dekoltu przy zmianach ropnych, zaczerwienieniach. Może być stosowana pod oczy.


Piśmiennictwo

1) Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; A. Ożarowski, W. Jaroniewski
2) Zioła czynią cuda; A. Skarżynski
3) Rośliny lecznicze stosowane u dzieci; W. Olechnowicz-Stępień, E.Lamer-Zarawska

NAJNOWSZE PORADY

Najnowsze filmy


KONTROLUJ CIŚNIENIE TĘTNICZE!
JAK URATOWAĆ LUDZKIE ŻYCIE?
SKOMPLETUJ DOMOWĄ APTECZKĘ!
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
blog
post
page

Do góry
Skip to content